Forma prawna przedszkola niepublicznego, czyli osoba fizyczna, spółka z o.o., stowarzyszenie czy fundacja

Przedszkole niepubliczne może założyć osoba fizyczna albo osoba prawna: spółka z o.o., spółka akcyjna, stowarzyszenie, fundacja lub organizacja wyznaniowa. Spółka cywilna, jawna, partnerska ani komandytowa przedszkola nie poprowadzi, bo nie ma osobowości prawnej. Najprostsza jest osoba fizyczna i tak zaczyna większość właścicieli. Spółka z o.o. ma sens, gdy chcesz ograniczyć odpowiedzialność, wejść ze wspólnikiem albo kiedyś sprzedać przedszkole. Stowarzyszenie i fundacja pasują do przedszkoli społecznych, w których zysk nie trafia do właściciela.

Ten tekst jest dla osoby, która właśnie otwiera przedszkole i musi wpisać organ prowadzący w zgłoszeniu do gminy. Formę trudno potem zmienić bez procedury zmiany osoby prowadzącej, więc warto wybrać ją raz, z rachunkiem przed oczami.

Która forma prawna jest najczęstsza

Wykaz szkół i placówek oświatowych MEN podaje organ prowadzący każdego przedszkola. Z 6 055 przedszkoli niepublicznych tak wygląda rozkład form:

Przedszkole prowadzone przez osobę fizyczną ma średnio 49 dzieci, przez spółkę 52, a przez stowarzyszenie lub fundację 44 (liczone tam, gdzie rejestr podaje liczbę wychowanków). Drugie przedszkole otwierają obie grupy: 109 spółek i 338 osób fizycznych prowadzi w wykazie dwa przedszkola albo więcej, więc forma nie blokuje wzrostu. Wpływa za to na to, jak łatwo taką małą sieć później sprzedać.

Osoba fizyczna, czyli najszybszy start

Prowadzenie niepublicznego przedszkola nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, więc osoba fizyczna nie musi rejestrować firmy w CEIDG tylko po to, żeby je prowadzić. Do zgłoszenia w gminie dołączasz kopię dowodu osobistego i od razu możesz złożyć komplet dokumentów. To najkrótsza droga od decyzji do wpisu.

Podatkowo przychód z czesnego jest opodatkowany jak przychód z pozarolniczej działalności, a rozliczasz go zwykle przez podatkową księgę przychodów i rozchodów. Dotacja z gminy jest zwolniona z podatku dochodowego (art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o PIT), ale wydatków z niej opłaconych nie zaliczysz do kosztów. Zwolnienie nie obejmuje części dotacji przeznaczonej na Twoje własne wynagrodzenie. Usługi przedszkola są zwolnione z VAT, więc czesne wystawiasz bez podatku.

Minus jest jeden, ale poważny: odpowiadasz za zobowiązania przedszkola całym swoim majątkiem. Umowa najmu na 10 lat, kredyt na remont i pensje kadry to Twoje osobiste długi, jeśli przedszkole nie zapełni grup. Kilka osób fizycznych może prowadzić przedszkole wspólnie, ale nie jako spółka cywilna, tylko na podstawie umowy o wspólnym przedsięwzięciu.

Spółka z o.o. dla wspólników i przyszłej sprzedaży

Spółkę trzeba najpierw zarejestrować w KRS, a dopiero potem złożyć zgłoszenie przedszkola, z odpisem z rejestru. To kilka tygodni więcej na starcie i pełna księgowość od pierwszego dnia, czyli wyższy koszt biura rachunkowego. W zamian odpowiedzialność za długi przedszkola co do zasady kończy się na majątku spółki, a dotacja z budżetu gminy jest zwolniona także z CIT.

Największa przewaga spółki wychodzi przy sprzedaży. Przedszkole osoby fizycznej sprzedaje się przez zmianę osoby prowadzącej w ewidencji gminy, z oświadczeniem nowego właściciela i nowym wpisem. W spółce sprzedajesz udziały, a przedszkole zostaje w ewidencji bez zmian, z tym samym numerem RSPO i tą samą umową dotacyjną. Kupujący i bank zwykle chcą wtedy rzetelnej wyceny, którą możesz zamówić jako wycenę spółki i udziałów przed sprzedażą, zanim wyznaczysz cenę. Jak wygląda sprzedaż z obu stron, opisujemy na stronie sprzedam przedszkole.

Stowarzyszenie albo fundacja, gdy zysk nie jest celem

Stowarzyszenie zakładają zwykle rodzice albo nauczyciele, którzy chcą mieć wpływ na przedszkole i dzielić koszty. Fundację zakłada fundator z celem statutowym, na przykład edukacją dzieci. Obie formy wymagają statutu z działalnością oświatową i rejestracji, a dochód przeznaczony na cele statutowe, takie jak oświata i wychowanie, może korzystać ze zwolnienia z CIT. Zysku nie wypłacisz jednak członkom ani fundatorowi jak dywidendy. Zostaje w organizacji.

To dobra forma dla przedszkola społecznego, leśnego albo prowadzonego przez wspólnotę, słabsza dla osoby, która otwiera przedszkole jako swój biznes i źródło utrzymania. Więcej o tym, jak rodzice i stowarzyszenia prowadzą placówki, piszemy przy różnicach między szkołą społeczną a prywatną.

Porównanie form w jednej tabeli

Tabela pokazuje zasady, a nie Twój podatek. Przy wyborze formy usiądź z księgowym z liczbami z biznesplanu przedszkola: przy kilkunastu dzieciach różnica w podatku bywa mniejsza niż koszt pełnej księgowości spółki.

Czy można zmienić formę prawną przedszkola później?

Można, ale to nie jest zmiana jednego pola w urzędzie. Przejście z osoby fizycznej do spółki oznacza zmianę osoby prowadzącej przedszkole, czyli procedurę taką jak przy sprzedaży: zgłoszenie do gminy, oświadczenie nowego organu o przejęciu praw i obowiązków, nowe dane w RSPO i aneksy umów z rodzicami i kadrą. Dlatego wiele osób, które od początku planują drugie przedszkole albo sprzedaż, od razu startuje w spółce.

Czy trzeba być nauczycielem, żeby założyć przedszkole?

Nie. Założyciel, czyli osoba fizyczna albo zarząd spółki, nie musi mieć wykształcenia pedagogicznego. Kwalifikacje takie jak w przedszkolach publicznych muszą mieć nauczyciele. Dyrektora powołuje organ prowadzący, a jeśli dyrektor nie jest nauczycielem, nadzór pedagogiczny powierza się nauczycielowi z kwalifikacjami. Właściciel bez przygotowania pedagogicznego często sam prowadzi finanse i nabór, a dyrektorem pedagogicznym robi doświadczonego nauczyciela.

Którą formę wybrać w trzech typowych sytuacjach

Nauczycielka otwiera jedno przedszkole na dwie grupy w wynajętym lokalu. Najczęściej osoba fizyczna. Start bez KRS, tańsza księgowość, a dotacja i tak jest zwolniona z podatku. Ryzyko osobistej odpowiedzialności ogranicza krótsza umowa najmu z opcją przedłużenia i rezerwa na pierwsze miesiące, zanim gmina zacznie płacić dotację.

Dwie osoby składają się na lokal i remont. Spółka z o.o. Udziały jasno mówią, kto ile wniósł i ile dostanie przy sprzedaży albo przy rozstaniu wspólników. Umowa o wspólne przedsięwzięcie dwóch osób fizycznych działa, ale przy sporze trudniej ją rozplątać, a przedszkole jest wpisane na oboje.

Rodzice z małej miejscowości chcą przedszkola, którego nikt nie otworzył. Stowarzyszenie. Członkowie dzielą pracę i koszty, gmina chętniej rozmawia z organizacją lokalną, a nadwyżka idzie na wyposażenie. W wykazie MEN przedszkola stowarzyszeń i fundacji są średnio mniejsze, co pasuje do miejscowości z jedną grupą dzieci.

W każdym z tych wariantów pierwszy rok wygląda podobnie: czesne płynie od pierwszego dziecka, a dotacja gminy pewnie dopiero od stycznia, jeśli zdążysz z informacją o liczbie dzieci do 30 września. Dlatego przy każdej formie liczy się to samo, czyli jak szybko zapełnisz grupy, za które już płacisz.

Co dalej po wyborze formy

Forma prawna to jeden wiersz w zgłoszeniu. Resztę, czyli lokal z opiniami sanepidu i straży, statut, kadrę i termin 30 września dla dotacji, rozpisaliśmy na stronie jak otworzyć przedszkole niepubliczne, z kalkulatorem, który z daty otwarcia liczy terminy i miesiące bez pewnej dotacji.

Niezależnie od formy przedszkole trafia po wpisie do rejestru RSPO, a stąd do naszego katalogu. Nowe przedszkole nie ma opinii ani historii, więc w pierwszym naborze wygrywa tym, co rodzic zobaczy od razu: telefonem, salami i ofertą. To daje wpis przedszkola w katalogu, od 49 zł netto miesięcznie + 23% VAT. Jedno zapisane dziecko przynosi czesne i dotację co miesiąc, więcej niż miesiąc najwyższego planu.